موسسه تحقیقات خاک و آب مدیریت اراضی 2345-6205 12 1 2024 08 22 Consequences of changing cultivation patterns on low-yield steep lands to rainfed gardens A case study of Kabgian District of Boyer Ahmad County بررسی پیامدهای تغییر الگوی کشت اراضی شیب‌دار کم بازده به باغ‌های دیم در بخش کبگیان شهرستان بویراحمد 1 16 130406 10.22092/lmj.2023.361412.325 FA رستم خورشیدیان دانشجوی کارشناسی ارشد ترویج کشاورزی، گروه ترویج و مدیریت توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران آیت اله کرمی دانشیار گروه مدیریت توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران مهدی نوری پور دانشیار ترویج و آموزش کشاورزی، گروه مدیریت توسعه روستایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران Journal Article 2023 04 17 This study was implemented to identify the economic, social, and environmental consequences of changing cultivation patterns on low-yield steep lands to rainfed gardens in Kabgian District of Boyer Ahmad County. Drawing upon expert opinion at the Agricultural Jihad Organization of Kohgiluyeh and Boyer Ahmad Province, a causal-comparative study was conducted using156 individual stakeholders (72 as project pros and 84 as cons) as a sample population at two points in time (before and after project implementation). Data were collected using a researcher-made questionnaire. The results showed that cost, production, job creation, financial power and assets, sales market, support, competition, investment, income level, and bank facilities explained 70.77% of the total variance of the project's economic consequences while migration, job desirability, knowledge and experience requirements, participation, belongingness to the village, satisfaction with local institutions, project awareness, support, and conflicts explained 75.5% of the variance of the project's social consequences. The quality of the environment, living standards in the village, changes in species, and household consumption levels explained 68.83% of the variance of the project's total environmental consequences. Generally speaking, the results indicated a more favorable situation to the project pros than to the cons in terms of economic, social, and environmental consequences. In addition, the post-project economic, social, and environmental status of the project pros was evaluated as more desirable than before changing the cultivation pattern. Overall, the findings showed that changing the cultivation pattern at the village level led to improvements in the stakeholders’ economic, social, and environmental conditions. Furthermore, the results revealed that the stakeholders with higher income levels were more likely to accept the project. این پژوهش با هدف شناسایی پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی تغییر الگوی کشت اراضی شیب دار کم بازده به باغ های دیم در بخش کبگیان شهرستان بویراحمد صورت پذیرفت. با استفاده از نظر کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی استان کهگیلویه و بویراحمد، به بررسی علی- مقایسهای تعداد 156 نفر (72 بهره بردار پذیرنده و 84 بهره بردار نپذیرنده طرح) به‌عنوان نمونه در دو مقطع زمانی قبل و بعد از پروژه همت گماشته شد. جمع آوری داده ها، با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته بود. نتایج نشان داد که هزینه، تولیدات، اشتغال، توان مالی و دارایی، بازار فروش، حمایتی، رقابت، سرمایه گذاری، درآمد و تسهیلات تبیین کننده 70/77 درصد از کل واریانس پیامدهای اقتصادی طرح بودند. عوامل مهاجرت، مطلوبیت کار، استفاده از دانش و تجربه، مشارکت، احساس تعلق به روستا، رضایت از نهادها، آگاهی، حمایت و تضاد و درگیری مجموعاً 75/5 درصد از واریانس پیامدهای اجتماعی طرح را تبیین نمودند. کیفیت محیط، الگوی روستا، تغییر در گونهها، میزان مصرف تبیین کننده 68/83 درصد از واریانس کل پیامدهای زیست‌محیطی طرح بودند. نتایج حاکی از وضعیت مساعدتر گروه پذیرنده در ابعاد اقتصادی و اجتماعی و زیست محیطی نسبت به گروه نپذیرنده طرح بود. به‌علاوه، وضعیت اقتصادی و اجتماعی و زیست محیطی افراد پذیرنده طرح در زمان فعلی، مساعدتر از زمان قبل از تغییر الگوی کشت ارزیابی شد. در مجموع یافته ها نشان داد، تغییر الگوی کشت موجب بهبود وضعیت اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی ساکنان شده است. همچنین نتایج نشان داد، احتمال پذیرش طرح در افراد دارای میزان درآمد بیشتر، بالاتر است.

https://lmj.areeo.ac.ir/article_130406_b3832229f92d225ec0c8adc7413713bb.pdf

موسسه تحقیقات خاک و آب مدیریت اراضی 2345-6205 12 1 2024 08 22 Using remote sensing systems to monitor land cover/use changes in Tehran Province بررسی تغییر پوشش/کاربری اراضی استان تهران با استفاده از داده‌های سنجش از دور 17 28 131757 10.22092/lmj.2024.364353.348 FA پژمان رودگرمی بخش تحقیقات آبخیزداری و بهره‌وری آب‌ و خاک، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی تهران، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، ایران Journal Article 2023 12 20 Identification of changes in land use and vegetative cover serves important functions not only for optimal management of natural resources but also for planning by the agricultural sector. Satellite imaging is a technique of special benefits for updating land use and cover maps. It was the objective of the current article to exploit satellite data to determine the extent and types of land cover/use changes in Tehran Province over the past two decades. For this purpose, use was made of Landsat-7 satellite images of Tehran Province prepared in the year 2000 and the Sentinel-2 satellite images of 2021. The images along with the relevant remote sensing data were subsequently subjected to processes in the spatial analysis software. Using the data thus obtained, the areas of natural resources and agricultural lands were estimated to be 1,050,155 and 174,115 hectares, respectively, in the year 2000 while those in 2021 were estimated at 946,200 and 170,800 ha. Clearly, the area of natural resources in the province shrank by 103,955 ha during the period from 2000 to 2021 and a total reduction of 3315 ha was recorded for the agricultural land area in the province during the same period. . Moreover, a land use change of about 39000 hectares was observed in agricultural land area in favor of built-up area. This is because about 36000 ha of the natural resources area in the province was changed to agricultural use so as to partially compensate for the farmland area occupied by new settlements, resulting in the total built-up land area in the province to rise to 107,129 ha. A number of suggestions have been put forth for preserving agricultural and natural resources lands in this province, the most promising ones include deployment of a monitoring land use system with remote sensing capabilities and stringent regulations to ban further divisions of Tehran Province into smaller administrative units. تشخیص تغییرات کاربری و پوشش اراضی برای مدیریت و برنامه‌ریزی بهینه منابع طبیعی و بخش کشاورزی مهم است و استفاده از تصاویر ماهواره‌ای یک فناوری مناسب برای به هنگام نمودن نقشه‌های پوشش و کاربری اراضی است. هدف این مطالعه، تعیین میزان و نوع تغییرات کاربری و پوشش اراضی در استان تهران با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای طی دو دهه گذشته است و برای بررسی این تغییرات در سال 2000 میلادی (1379 خورشیدی) از تصاویر سنجنده ماهواره لندست-‌7 و برای سال 2021 میلادی (1400 خورشیدی) از تصاویر سنجنده ماهواره سنتینل-2 استفاده گردید. پردازش‌های لازم بر روی تصاویر و داده‌های سنجش از دور در نرم‌افزارهای تحلیل مکانی انجام شد و اطلاعات مورد نیاز به‌دست آمد. مساحت اراضی منابع طبیعی و کشاورزی در سال 2000 (1379 خورشیدی) به ترتیب برابر با 1050155 و 174115 هکتار و در سال 2021 (1400 خورشیدی) برابر با 946200 و 170800 هکتار برآورد شد. مساحت اراضی منابع طبیعی استان طی سال‌های 2000 تا 2021 میلادی به میزان 103955 هکتار در سطح استان کاهش یافته است. در کل بین دو سال ذکر شده به‌میزان 3315 هکتار از مساحت اراضی کشاورزی استان کاسته شده است و همچنین بر اساس نتایج تحقیق حدود 39000 هکتار از اراضی کشاورزی به کاربری ساخته شده تغییر یافته‌ و این وضعیت بدین دلیل است که در این مدت حدود 36000 هکتار اراضی منابع طبیعی استان به کشاورزی تغییر کاربری یافته و کاهش بیشتر اراضی کشاورزی را ظاهراً جبران کرده است. در استان بر مساحت اراضی ساخته شده حدود 107129 هکتار افزوده شده است. از جمله پیشنهادها برای حفظ اراضی کشاورزی و طبیعی، راه اندازی سیستم پایش و مراقبت کاربری و پوشش اراضی با استفاده از قابلیت‌های سنجش از دور و خودداری از تقسیم و کوچک‌تر کردن استان تهران است.

https://lmj.areeo.ac.ir/article_131757_90d90cb7758f786bc60fbedfae75b13b.pdf

موسسه تحقیقات خاک و آب مدیریت اراضی 2345-6205 12 1 2024 08 22 A review study of global economic evaluations of land degradation based on cost-benefit analysis مروری بر مطالعات ارزیابی اقتصادی تخریب سرزمین در جهان بر اساس الگوی تحلیل هزینه – فایده 29 43 131479 10.22092/lmj.2024.358370.302 FA علی اکبر دماوندی استادیار موسسه آموزش و ترویج کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران. Journal Article 2022 04 25 Land is a source of human life and an important component of sustainable development. It is a vital resource for producing food, preserving biodiversity, and facilitating natural management of water systems, which also serves as a carbon sequestrating medium. Appropriate land management can protect the resources and maximize their benefits to human society. This is while desertification, land degradation, and drought (DLDD) are unfortunately the growingly accelerated processes, particularly in arid, semi-arid and dry sub-humid areas. The underlying biophysical and anthropogenic causes of land degradation are multiple, overlapping, and interrelated in a complex manner that are embedded in the understanding of the ‘economics of DLDD’s set of methodologies for assessing the true societal impacts of land degradation. These form the cornerstone of solutions that determine how best financial, technical, and human resources might be allocated to tackle DLDD. The current paper estimates the costs of DLDD, or alternatively, the benefits of sustainable land management (SLM), for different parts of the world. Cost-Benefit Analysis (CBA) should account for both benefits and costs of halting land degradation. CBA is a powerful tool to help decision makers in their objective selection of different land-use management strategies and, thereby, implement effective, resilience-building interventions when funding is limited. In this regard, the Cost-Benefit Analysis (CBA) method is exploited in this study as a basis for the economic analysis of land degradation. It is, indeed, appropriate economic analysis of the phenomena involved that underlies the efforts to halt or alleviate land degradation on a global scale. سرزمین، بستر حیات بشر و از مؤلفه‌های مهم توسعه پایدار اقتصادی بهشمار رفته و به‌عنوان یک منبع بنیادین برای تولیدات غذایی، حفاظت از تنوع زیستی، عملکرد سامانه‌های منابع آب و ترسیب کربن در نظر گرفته می‌شود. مدیریت مناسب سرزمین می‌تواند از این منابع ارزشمند محافظت کرده و خدمات آن به جوامع انسانی را به حداکثر برساند. بیابان‌زایی، تخریب سرزمین و خشک‌سالی بهویژه در مناطق خشک، نیمه‌خشک و خشک نیمه مرطوب، رو به تشدید است. عوامل طبیعی و انسانی متعددی در تشدید این فرایند مؤثر هستند. این عوامل به‌طور پیچیده‌ای با یکدیگر در ارتباط بوده و نیز همپوشانی داشته و لذا برای مدیریت پایدار سرزمین ضروری هستند. دراین‌ارتباط، شناسایی اثرات اقتصادی بیابان‌زایی، تخریب سرزمین و خشک‌سالی و معرفی روش‌های مناسب برای ارزیابی پیامدهای آن‌ها بر جوامع انسانی تحت تأثیر، از اقدامات پایهای است. این ارزیابی اقتصادی، نقش بسزایی در سیاستگذاریهای کلان مدیریت پایدار سرزمین و دستیابی به توسعه پایدار داشته و می‌تواند به‌عنوان یک مرجع و مبنا برای کلیه مجریان مرتبط با مدیریت کاربری سرزمین مورداستفاده قرار گیرد. در این مقاله روش تجزیه‌وتحلیل هزینه – فایده به‌عنوان مبنایی برای ارزیابی اقتصادی مورد بررسی قرارگرفته و روش‌های تحلیل اقتصادی مبتنی بر آن توصیه‌شده است. درواقع تلاش در جهت توقف تخریب سرزمین در سطح جهانی، نیازمند ارزیابی تحلیل مناسب اقتصادی است.

https://lmj.areeo.ac.ir/article_131479_76ab70157791574bdc1ffa332f2005eb.pdf

موسسه تحقیقات خاک و آب مدیریت اراضی 2345-6205 12 1 2024 08 22 Do Students of Soil Science and its Subfields Need to Know Math and its Applications? ضرورت آگاهی دانشجویان علوم خاک از اهمیت و کاربرد ریاضیات در گرایش‌های مختلف علم خاک‌شناسی 45 56 131591 10.22092/lmj.2024.364138.347 FA عادل ریحانی تبار استاد گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Journal Article 2023 11 20 Many students of agriculture, particularly those of soil science, raise the question whether it is necessary to learn and do mathematics. If yes, the question arises as to how much of mathematical knowledge is really needed by students of these disciplines. Will derivatives, integrals, or differential equations be needed in soil science? One reason why some students may not take their mathematics courses serious is their failure to appreciate their relevance to soil science. This paper presents practical examples of math applications in such varied fields as soil physics, biology, chemistry, and soil fertility to illustrate how usefully the knowledge of mathematical formulas can be exploited in data analysis and drawing sound practical conclusions. The examples range from the application of differential equations embedded in relevant physical laws to the study of water and energy transport in soil to that of quadratic equations used to determine plant water demand or plant response to fertilizer application toward maximizing crop yield. It is imperative for lecturers of mathematics at departments of Agriculture and Soil Science to use such illustrative examples as compelling reasons for their students to appreciate why they need to master mathematics and to gain a better understanding of its relevance to their fields of study. سؤالی که برای بسیاری از دانشجویان کشاورزی به‌ویژه علوم خاک در مقطع کارشناسی از دیرباز مطرح بوده و هست، این است که اساساً چرا باید ریاضی خواند؟ در علوم خاک به چه میزان مهارت ریاضی احتیاج است و دانشجوی این رشته چقدر باید ریاضی بداند؟ آیا در علوم خاک واقعاً از مشتق، انتگرال و یا معادلات دیفرانسیل استفاده می‌شود؟ یکی از دلایلی که ممکن است دانشجویان توجه کافی به ریاضیات نداشته باشند این است که آن‌ها ارتباط آن را با علوم خاک نمیدانند. در این مقاله تحلیلی سعی شده است با ارائه چندین مثال ساده کاربردی در گرایش‌های مختلف علوم خاک از جمله فیزیک خاک، بیولوژی خاک، شیمی و حاصلخیزی خاک نشان داده شود که شناخت و کاربرد فرمول‌ها و روابط ریاضی جهت تجزیه‌وتحلیل اطلاعات و نتیجهگیری یا پیش‌بینی انواع فرایندها در خاک ضرورت دارد. به‌عنوان مثال نشان داده می‌شود که چگونه از مشتق، انتگرال و معادلات دیفرانسیل در قالب قوانین مختلف در مطالعه انتقال آب، املاح و انرژی در خاک یا محاسبه نیاز آبی گیاه و پاسخ گیاه به کود مصرفی برای کسب بیشینه عملکرد استفاده می‌شود. به‌کارگیری نمونه مسائل ارائه‌شده و خیلی مسائل مشابه کاربردی دیگر در تدریس دروس ریاضی توسط مدرسان این دروس برای رشتههای کشاورزی از جمله گروه علوم خاک به تقویت انگیزه و شوق دانشجویان این رشته به یادگیری بهتر ریاضیات منجر شده و پاسخ مستدل و ملموس به چرایی و ضرورت تدریس ریاضی برای دانشجویان رشته مذکور خواهد بود.

https://lmj.areeo.ac.ir/article_131591_349f37a2da9c00c7331c258ce504289c.pdf

موسسه تحقیقات خاک و آب مدیریت اراضی 2345-6205 12 1 2024 08 22 Potassium Fertilization in Citrus Orchards کوددهی پتاسیم در باغ‌های مرکبات 57 80 131935 10.22092/lmj.2024.363801.345 FA علی اسدی کنگرشاهی دانشیار بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران نگین اخلاقی امیری استادیار بخش علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی مازندران، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی Journal Article 2023 11 05 This study was conducted to evaluate potassium fertilization management on citrus orchards as an effort to gain a better understanding of the potassium requirement, amount of fertilization, and proper timing of potassium application as well as potassium uptake and transfer in citrus trees. The findings can be effectively employed in formulating horticultural recommendations toward optimized potassium application. On average, mature citrus trees contain 300 to 750 kg/ha of K, 15 to 20 percent of which is found in the leaves and 45 to 60 percent in the fruits. Long-term citrus fertilization experiments in Iran and elsewhere have revealed that around 50 to 200 kg/ha of potassium as K2O is annually needed to achieve sustainable production, improved fruit yield and quality, and proper tree growth and health. Around 50-70% of this amount is consumed in fruits, about 5% deposited in tree structure and organs, and the balance between the potassium absorbed and that consumed is made up by absorption and desorption reactions at soil exchange surfaces. Studies in the past have shown that the highest K-requirement and K-uptake rate in citrus trees belong to the period from June drop to fruit maturation (i.e., the second stage of fruit growth) but that the lowest uptakes are observed during minimum activity (i.e., in the winter), at the beginning of the growing season, and after harvesting. The potassium stored in older tissues, therefore, plays the greatest role in the growth and development of leaves, branches, flowers, and fruits during the early growing season (i.e., the beginning of twig growth, flowering, and fruit setting) when potassium uptake from the soil is still at its lowest. Like the tree potassium reserves, foliar application of potassium fertilizers will, therefore, play an important role in regulating the supply of potassium to the newly growing and developing organs, especially at the beginning of the growing season. The purpose of potassium fertilizer application is, therefore, to ensure sustainable production, enhanced tree performance, improved fruit storage, and reduced fruit physiological disorders. Obviously, application of potassium fertilizer to soil prior to flowering and fruit setting has been found to have no effects on the development of spring twigs, nor on the current year flowering or fruit setting. It may, therefore, be recommended that producers should stop soil application of fertilizers before flowering and fruit setting, but start K application (percentage of the annual requirement) from the middle to the end of the first stage and gradually increase it to its maximum during the second stage of fruit maturation. هدف از این بررسی، ارزیابی مدیریت کوددهی پتاسیم برای درختان مرکبات بود. این ارزیابی میتواند به شناخت بهتر نیاز پتاسیمی، مقدار کوددهی، زمان مناسب کوددهی، روند جذب و انتقال پتاسیم در این درختان منجر شود که در بهینهسازی توصیه‌های کودی پتاسیم بسیار مؤثر است. به‌طور میانگین در درختان یک باغ بارده یک هکتاری مرکبات حدود 300 تا 750 کیلوگرم پتاسیم وجود دارد که حدود 15 تا 20 درصد آن در برگها و 45 تا 60 درصد آن در میوههای این درختان است. بر اساس نتایج بلندمدت آزمایشهای کوددهی مرکبات در ایران و برخی مناطق مختلف جهان برای پایداری تولید، بهبود عملکرد و کیفیت میوه، رشد مناسب و سلامت درختان مصرف حدود 50 تا 200 کیلوگرم پتاسیم (K2O) در هکتار در سال نیاز است که حدود 50 تا 70 درصد از این پتاسیم مصرفی در تولید میوهها مشارکت دارد، حدود پنج درصد آن در ساختار درختان رسوب و ذخیره میشود و تعادل بین پتاسیم مصرفی و جذب شده توسط درختان با واکنشهای جذبی و واجذبی با سطوح تبادلی خاک ایجاد میشود. نتایج پژوهشهای مختلف نشان داده است که بیشترین نیاز و راندمان جذب پتاسیم در درختان مرکبات در مرحله دوم رشد میوه رخ می‌دهد؛ اما در زمان حداقل فعالیت (زمستان)، شروع فصل رشد و پس از برداشت، راندمان جذب بسیار کم است؛ بنابراین در زمانی که جذب پتاسیم از خاک هنوز بسیار کم است ذخیره پتاسیمی در بافت‌های قدیمی‌تر بیشترین نقش در رشد و توسعه برگ‌ها، سرشاخهها، گلها و میوهچهها در اوایل فصل رشد (شروع رشد سرشاخهها، گلدهی و تشکیل میوه) دارند. بر این اساس محلولپاشی کودهای پتاسیمی هم نقش مهمی در تنظیم عرضه پتاسیم به اندامهای جدید در حال رشد و توسعه، به‌ویژه در شروع فصل رشد دارد. بنابر آنچه گفته شد هدف از کوددهی پتاسیم تضمین پایداری تولید، افزایش عملکرد، افزایش کیفیت انبارمانی و کاهش ناهنجاریهای فیزیولوژیکی میوهها است و کوددهی خاکی قبل از گلدهی و تشکیل میوه تأثیری در رشد سرشاخههای بهاره، گلدهی و تشکیل میوه در سال جاری ندارد. لذا توصیه می‌شود که باغ‌داران، کوددهی خاکی قبل از گلدهی و تشکیل میوه را متوقف نمایند و به‌تدریج، مقدار مصرف (درصدی از نیاز سالانه) را متناسب با فنولوژی رشد میوه از اواسط تا اواخر مرحله اول شروع نمایند و در مرحله دوم رشد میوه به حداکثر مقدار مصرف ارتقا داده شود.

https://lmj.areeo.ac.ir/article_131935_55d73b897b5a4b51492f8dc4a47855f5.pdf

موسسه تحقیقات خاک و آب مدیریت اراضی 2345-6205 12 1 2024 08 22 Effects of glycine-betaine and mycorrhizal fungi application on the quantitative and qualitative performance of dryland wheat in field conditions تأثیر گلایسین-بتائین و قارچ‌های مایکوریزا بر عملکرد کمی و کیفی گندم دیم در شرایط مزرعه‌ای 81 88 131857 10.22092/lmj.2024.363124.343 FA ماشاله حسینی دانشیار بخش تحقیقات خاک و آب، مرکـز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس،سـازمان تحقیقـات، آمـوزش و ترویـج کشـاورزی، عزیز مجیدی دانشیار، بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه. هادی پیراسته‌انوشه استادیار مرکز ملی تحقیقات شوری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، یزد و بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز. Journal Article 2023 09 04 Reports are indicative of the promising effects of using mycorrhizal fungi and glycine betaine on enhancing drought tolerance in wheat (Triticum aestivium L.) and, thereby, increasing its yield and quality under rainfed farming. The present investigation was carried out as an on-farm experiment in Abadeh characterized by calcareous soils, Fars Province, in the 2021-22 growing season under field conditions. The experimental treatments included: 1) application of mycorrhizal fungi inoculum to seeds before cultivation + foliar spray of glycine betaine in accordance with the integrated plant nutrition system, and 2) the control involving common field management. The endomycorrhizal inoculum consisted of a mixture of the three species of Funneliformis mosseae, Rhizophagus irregularis, and Glomus etunicatum at 2% (2 kg with surfactant in 100 kg of seeds) and glycine betaine foliar spray applied at 5 mg L-1 during early stem node and booting stages. The measured characteristics consisted of grain yield components (No. of ears per m2, No. of grains per ear, and one thousand-grain weight), grain yield, biological yield, harvest index, and seed quality (grain concentrations of N, P, K, Fe, Mn, Zn, and Cu). The results showed that using mycorrhizal fungi and glycine betaine in the experimental treatment led to significantly rising yield as evidenced by the increased grain numbers per ear. Grain yield, biological yield, and harvest index in the experimental treatment were found to be higher by about 60%, 39%, and 14%, respectively, than those of the control. Furthermore, the wheat grain quality measures of nitrogen, phosphorus, iron, manganese, and zinc concentrations in the same treatment were found to have significantly increased. In general, it seems that application of seed-applied mycorrhizal fungi inoculant before planting along with glycine betaine foliar spraying is capable of increasing grain yield by 60% and improving crop quality (as indicated by grain nitrogen, phosphorus, iron, manganese, and zinc contents) under rainfed conditions, which leads to sustainable production and higher farmers` income. گزارش‌ها بیانگر تأثیر امیدبخش استفاده از قارچ‌های مایکوریزا و گلایسین-بتائین برای بهبود تحمل به خشکی گندم (Triticum aestivium L.) و در نتیجه افزایش کمی و کیفی محصول در شرایط دیم است. بنابراین، آزمایش حاضر، با هدف بررسی این تأثیر به‌صورت آنفارم در شرایط خاک‌های آهکی در منطقه آباده استان فارس در سال زراعی 01-1400 در شرایط مزرعه‌ای اجرا گردید. تیمارهای آزمایشی شامل 1) استفاده از مایه تلقیح قارچ‌های مایکوریزا به‌صورت بذرمال پیش از کشت به‌علاوه برگ‌پاشی گلایسین-بتائین بر مبنای سیستم تلفیقی تغذیه گیاهی و 2) مدیریت رایج مزرعه به‌عنوان شاهد بود. مایه تلقیح قارچ اندومایکوریزا شامل ترکیبی از سه گونه Funneliformis mosseae ، Rhizophagus irregularisو Glomus etunicatum به میزان دو درصد (دو کیلوگرم همراه با ماده مویان با یکصد کیلوگرم بذر) و برگ‌پاشی گلایسین-بتائین با غلظت پنج میلی‌گرم در هر لیتر در مراحل اولین گره ساقه و آبستنی بود. نتایج نشان داد که کاربرد قارچ‌های مایکوریزا و گلایسین-بتائین در تیمار تحقیقاتی با افزایش معنی‌دار تعداد دانه در سنبله موجب افزایش عملکرد گردید. عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت در تیمار تحقیقاتی به‌ترتیب حدود 60، 39 و 14 درصد بیشتر از تیمار شاهد بود. همچنین، غلظت نیتروژن، فسفر، آهن، منگنز و روی دانه گندم تحت تأثیر تیمار تحقیقاتی افزایش معنی‌داری داشت؛ که بیانگر بهبود کیفیت دانه در شرایط تیمار تحقیقاتی بود. به‌طورکلی، به نظر می‌رسد که کاربرد مایه تلقیح قارچ‌های مایکوریزا به‌صورت بذرمال قبل از کشت به همراه محلول‌پاشی شاخساره‌ای گلایسین-بتائین می‌تواند باعث افزایش 60 درصدی عملکرد دانه و بهبود کیفیت محصول (محتوای نیتروژن، فسفر، آهن، منگنز و روی دانه) در شرایط دیم گردد، که پایداری محصول و افزایش درآمد کشاورزان را نیز به دنبال خواهد داشت.

https://lmj.areeo.ac.ir/article_131857_20ba70b63c5ef69db2269d05585fc578.pdf