پژوهشی
رستم خورشیدیان؛ آیت اله کرمی؛ مهدی نوری پور
چکیده
این پژوهش با هدف شناسایی پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی تغییر الگوی کشت اراضی شیبدار کم بازده به باغهای دیم در بخش کبگیان شهرستان بویراحمد صورت پذیرفت. با استفاده از نظر کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی استان کهگیلویه و بویراحمد، به بررسی علی- مقایسهای سه روستای پذیرنده و سه روستای نپذیرنده طرح (771N=) در دو مقطع زمانی قبل ...
بیشتر
این پژوهش با هدف شناسایی پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی تغییر الگوی کشت اراضی شیبدار کم بازده به باغهای دیم در بخش کبگیان شهرستان بویراحمد صورت پذیرفت. با استفاده از نظر کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی استان کهگیلویه و بویراحمد، به بررسی علی- مقایسهای سه روستای پذیرنده و سه روستای نپذیرنده طرح (771N=) در دو مقطع زمانی قبل و بعد از پروژه همت گماشته شد. با توجه به جدول نمونهگیری بارتلت، تعداد 156 نفر (72 بهرهبردار پذیرنده و 84 بهرهبردار نپذیرنده طرح) به عنوان نمونه تعیین شد. جمعآوری دادهها، با استفاده از پرسشنامه محققساخته بود که برای بررسی اعتبار بخشهای مختلف آن، از روش اعتبار صوری و به منظور تعیین پایایی آن از روش آلفای کرونباخ استفاده شد. تجزیه و تحلیل دادهها، با بهرهگیری از نرمافزار آماری SPSS 25 و انجام آمارهای توصیفی و استنباطی صورت پذیرفت. نتایج نشان داد که هزینه، تولیدات، اشتغال، توان مالی و دارایی، بازار فروش، حمایتی، رقابت، سرمایهگذاری، درآمد و تسهیلات تبیینکننده 77/70 درصد از کل واریانس پیامدهای اقتصادی طرح بودند. عوامل مهاجرت، مطلوبیت کار، استفاده از دانش و تجربه، مشارکت، احساس تعلق به روستا، رضایت از نهادها، آگاهی، حمایت و تضاد و درگیری مجموعاً 5/75 درصد از واریانس پیامدهای اجتماعی طرح را تبیین نمودند. کیفیت محیط، الگوی روستا، تغییر در گونه-ها، میزان مصرف تبیینکننده 83/68 درصد از واریانس کل پیامدهای زیست محیطی طرح بودند. نتایج حاکی از وضعیت مساعدتر گروه پذیرنده در ابعاد اقتصادی و اجتماعی و زیستمحیطی نسبت به گروه نپذیرنده طرح بود. به علاوه، وضعیت اقتصادی و اجتماعی و زیستمحیطی افراد پذیرنده طرح در زمان فعلی، مساعدتر از زمان قبل از تغییر الگوی کشت ارزیابی شد. در مجموع یافتهها نشان داد، تغییر الگوی کشت موجب بهبود وضعیت اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی ساکنان شده است. همچنین نتایج نشان داد، احتمال پذیرش طرح در افراد دارای میزان درآمد بیشتر و متأهل، بالاتر است.
مروری
علی اکبر دماوندی
چکیده
سرزمین، بستر حیات بشر و از مؤلفه های مهم توسعه پایدار اقتصادی بهشمار رفته و بهعنوان یک منبع بنیادین برای تولیدات غذایی، حفاظت از تنوع زیستی ، عملکرد سیستمهای منابع آب و ترسیب کربن در نظر گرفته میشود. مدیریت مناسب سرزمین میتواند از این منابع ارزشمند محافظت کرده و خدمات آن به جوامع انسانی را به حداکثر برساند. بیابانزایی، تخریب ...
بیشتر
سرزمین، بستر حیات بشر و از مؤلفه های مهم توسعه پایدار اقتصادی بهشمار رفته و بهعنوان یک منبع بنیادین برای تولیدات غذایی، حفاظت از تنوع زیستی ، عملکرد سیستمهای منابع آب و ترسیب کربن در نظر گرفته میشود. مدیریت مناسب سرزمین میتواند از این منابع ارزشمند محافظت کرده و خدمات آن به جوامع انسانی را به حداکثر برساند. بیابانزایی، تخریب سرزمین و خشکسالی بهویژه در مناطق خشک، نیمهخشک و خشک نیمه مرطوب، رو به تشدید است. عوامل طبیعی و انسانی متعددی در تشدید این فرایند مؤثر هستند. این عوامل بهطور پیچیدهای با یکدیگر در ارتباط بوده و نیز همپوشانی داشته و لذا برای مدیریت پایدار سرزمین ضروری هستند. دراینارتباط، شناسایی اثرات اقتصادی بیابانزایی، تخریب سرزمین و خشکسالی و معرفی روشهای مناسب برای ارزیابی پیامدهای آنها بر جوامع انسانی تحت تأثیر، از اقدامات پایهای است. این ارزیابی اقتصادی، نقش بسزایی در سیاستگذاریهای کلان مدیریت پایدار سرزمین و دستیابی به توسعه پایدار داشته و میتواند بهعنوان یک مرجع و مبنا برای کلیه دستاندرکاران مرتبط با مدیریت کاربری سرزمین مورداستفاده قرار گیرد. در این مقاله روش تجزیه و تحلیل هزینه – فایده به عنوان مبنایی برای ارزیابی اقتصادی مورد بررسی قرارگرفته و روشهای تحلیل اقتصادی مبتنی بر آن توصیهشده است. درواقع تلاش در جهت توقف تخریب سرزمین در سطح جهانی، نیازمند ارزیابی تحلیل مناسب اقتصادی است.
مروری
عادل ریحانی تبار
چکیده
سوالی که برای بسیاری از دانشجویان کشاورزی به ویژه علوم خاک از دیر باز مطرح بوده و هست، این است که اساسا چرا باید ریاضی خواند؟ در علوم خاک به چه میزان مهارت ریاضی احتیاج است و دانشجوی این رشته چقدر باید ریاضی بداند؟ آیا در علوم خاک از مشتق، انتگرال و یا معادلات دیفرانسیل استفاده خواهم کرد؟ یکی از دلایلی که ممکن است برخی از دانشجویان ...
بیشتر
سوالی که برای بسیاری از دانشجویان کشاورزی به ویژه علوم خاک از دیر باز مطرح بوده و هست، این است که اساسا چرا باید ریاضی خواند؟ در علوم خاک به چه میزان مهارت ریاضی احتیاج است و دانشجوی این رشته چقدر باید ریاضی بداند؟ آیا در علوم خاک از مشتق، انتگرال و یا معادلات دیفرانسیل استفاده خواهم کرد؟ یکی از دلایلی که ممکن است برخی از دانشجویان توجه کافی به ریاضیات نداشته باشند این است که آنها ارتباط آن را با علم خاک درک نمی کنند. در این مقاله سعی شده است با ارایه چندین مثال کاربردی در گرایشهای مختلف علوم خاک از جمله فیزیک خاک، بیولوژی خاک، شیمی و حاصلخیزی خاک تا حد امکان نشان داده شود که در علوم خاک شناخت و کاربرد روابط ریاضی جهت تلفیق اطلاعات و نتیجه گیری کمی، دقیق و بهینه ضرورت دارد. به عنوان مثال نشان داده میشود که از معادلات دیفرانسیل در مطالعه حرکت آب و انرژی تا محاسبه پاسخ گیاه زراعی به کود مصرفی در قانون بازده نزولی میچرلیخ استفاده میشود. همچنین از معادله درجه دوم برای محاسبه مقدار کود مصرفی برای کسب بیشینه عملکرد گیاه زراعی و بیشینه سود اقتصادی در حاصلخیزی خاک استفاده میشود. نمونه مسائل ارائه شده در مقاله حاضر میتواند مورد استفاده مدرسان محترم دروس ریاضی در دانشکده کشاورزی به ویژه گروه علوم خاک واقع شود. ارائه مسائل کاربردی دیگری از این دست توسط این استادان در طی تدریس دروس ریاضی به تقویت انگیزه دانشجویان علوم خاک جهت یادگیری بهتر ریاضیات منجر شده و خودبهخود پاسخ مستدلی به چرایی مطالعه ریاضی خواهد بود.
پژوهشی
پژمان رودگرمی
چکیده
تشخیص تغییرات کاربری و پوشش اراضی برای مدیریت و برنامهریزی بهینه منابع طبیعی و بخش کشاورزی مهم است و استفاده از تصاویر ماهوارهای یک فناوری مناسب برای به هنگام نمودن نقشههای پوشش و کاربری اراضی میباشد. هدف این مطالعه، تعیین میزان و نوع تغییرات کاربری و پوشش اراضی در استان تهران با استفاده از دادههای ماهوارهای طی دو دهه گذشته ...
بیشتر
تشخیص تغییرات کاربری و پوشش اراضی برای مدیریت و برنامهریزی بهینه منابع طبیعی و بخش کشاورزی مهم است و استفاده از تصاویر ماهوارهای یک فناوری مناسب برای به هنگام نمودن نقشههای پوشش و کاربری اراضی میباشد. هدف این مطالعه، تعیین میزان و نوع تغییرات کاربری و پوشش اراضی در استان تهران با استفاده از دادههای ماهوارهای طی دو دهه گذشته است و برای بررسی این تغییرات در سال2000 میلادی (1379 خورشیدی) از تصاویر سنجنده ماهواره لندست-7 و برای سال 2021 میلادی (1400 خورشیدی) از تصاویر سنجنده ماهواره سنتینل-2 استفاده گردید. پردازشهای لازم بر روی تصاویر و دادههای سنجش از دور در نرم افزارهای تحلیل مکانی انجام شد و اطلاعات مورد نیاز بهدست آمد. مساحت اراضی منابع طبیعی و کشاورزی در سال 2000 (1379 خورشیدی) به ترتیب برابر با 1050155 و 174115 هکتار و در سال 2021 (1400 خورشیدی) برابر با 946200 و 170800 هکتار برآورد شد. مساحت اراضی منابع طبیعی استان طی سالهای 2000 تا 2021 میلادی به میزان 103955 هکتار در سطح استان کاهش یافته است. در کل بین دو سال ذکر شده بهمیزان 3315 هکتار از مساحت اراضی کشاورزی استان کاسته شده است و همچنین بر اساس نتایج تحقیق حدود 39000 هکتار از اراضی کشاورزی به کاربری ساخته شده تغییر یافته و این وضعیت بدین دلیل میباشد که در این مدت حدود 36000 هکتار اراضی منابع طبیعی استان به کشاورزی تغییر کاربری یافته و کاهش بیشتر اراضی کشاورزی را ظاهراً جبران کرده است. در استان بر مساحت اراضی ساخته شده حدود 107129 هکتار افزوده شده است. از جمله پیشنهادها برای حفظ اراضی کشاورزی و طبیعی، راه اندازی سیستم پایش و مراقبت کاربری و پوشش اراضی با استفاده از قابلیتهای سنجش از دور و خودداری از تقسیم و کوچکتر کردن استان تهران میباشد.
فنی ترویجی
ماشاله حسینی
چکیده
گزارشها بیانگر تأثیر امیدبخش استفاده از قارچهای مایکوریزا و گلایسین-بتائین برای بهبود تحمل به خشکی گندم (Triticum aestivium L.) و در نتیجه افزایش کمی و کیفی محصول در شرایط دیم است. بنابراین، آزمایش حاضر، با هدف بررسی این تاثیر به صورت آنفارم در شرایط خاکهای آهکی در منطقه آباده استان فارس در سال زراعی 01-1400 در شرایط مزرعهای اجرا گردید. تیمارهای ...
بیشتر
گزارشها بیانگر تأثیر امیدبخش استفاده از قارچهای مایکوریزا و گلایسین-بتائین برای بهبود تحمل به خشکی گندم (Triticum aestivium L.) و در نتیجه افزایش کمی و کیفی محصول در شرایط دیم است. بنابراین، آزمایش حاضر، با هدف بررسی این تاثیر به صورت آنفارم در شرایط خاکهای آهکی در منطقه آباده استان فارس در سال زراعی 01-1400 در شرایط مزرعهای اجرا گردید. تیمارهای آزمایشی شامل 1) استفاده از مایه تلقیح قارچهای مایکوریزا بهصورت بذرمال پیش از کشت بهعلاوه برگپاشی گلایسین-بتائین بر مبنای سیستم تلفیقی تغذیه گیاهی و 2) مدیریت رایج مزرعه بهعنوان شاهد بود. مایه تلقیح قارچ اندومایکوریزا شامل ترکیبی از سه گونه Funneliformis mosseae ، Rhizophagus irregularisو Glomus etunicatum به میزان دو درصد (دو کیلوگرم همراه با ماده مویان با یکصد کیلوگرم بذر) و برگپاشی گلایسین-بتائین با غلظت 5 میلی گرم در هر لیتر در مراحل اولین گره ساقه و آبستنی بود. نتایج نشان داد که کاربرد قارچهای مایکوریزا و گلایسین-بتائین در تیمار تحقیقاتی با افزایش معنیدار تعداد دانه در سنبله موجب افزایش عملکرد گردید. عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت در تیمار تحقیقاتی بهترتیب حدود 60، 39 و 14 درصد بیشتر از تیمار شاهد بود. همچنین، غلظت نیتروژن، فسفر، آهن، منگنز و روی دانه گندم تحت تاثیر تیمار تحقیقاتی افزایش معنیداری داشت؛ که بیانگر بهبود کیفیت دانه در شرایط تیمار تحقیقاتی بود. به طورکلی، به نظر می رسد که کاربرد مایه تلقیح قارچهای مایکوریزا به صورت بذرمال قبل از کشت به همراه محلولپاشی شاخسارهای گلایسین-بتائین میتواند باعث افزایش 60 درصدی عملکرد دانه و بهبود کیفیت محصول (محتوای نیتروژن، فسفر، آهن، منگنز و روی دانه) در شرایط دیم گردد، که پایداری محصول و افزایش درآمد کشاورزان را نیز به دنبال خواهد داشت.